Beginselen van Verkeerskunde

Beginselen van Verkeerskunde

Waarom deze blogs?

Heel lang ben ik bezig geweest met verkeersbeleid, -strategie en wegontwerp. Tot ik er achter kwam dat sommige dingen in ons 'verkeersdenken' niet klopten. Ik ben op zoek gegaan en maak nu een ontdekkingstocht naar meer fundamentelere aspecten van ons vakgebied. De resultaten die ik behaal wil ik graag via mijn blogs aan u kenbaar maken.

Max van Kelegom

Ons brein

ComplexiteitPosted by Max 15 Jun, 2018 13:54:17

Big Data en ons complexe brein

‘Het echte gevaar is niet dat computers zullen denken als mensen, maar dat mensen gaan denken als computers’, aldus de Amerikaanse journalist en schrijver Sydney Harris.

Deze quote kwam ik eens een keer tegen in een column van Joost Galema in FD Persoonlijk. Joost had het over de Big Data in de sport: allerlei informatie wordt ingewonnen en verzameld, zoals schoten, rebounds, voorzetten (assists), balbezit. En, zoals Joost schrijft, tot cijfers achter de komma. “Want cijfers liegen niet: ze zijn betrouwbare voorspellers voor de toekomst”. Sporters worden opgezadeld met allerlei tactieken. Maar vaak zijn impulsen van sporters beslissend voor het verloop van een wedstrijd.

Op velerlei gebied wordt dergelijke informatie (Big Data) gebruikt voor diverse toepassingen. In de sport maken de coaches hun spelers tot ‘stukken’ in hun tactiek die gebaseerd is op analyse van informatie. In de retail worden klanten gevolgd in hun koopgedrag om als ‘pionnen’ in een concurrentiestrijd bestookt te worden met aanbiedingen. In het verkeer worden automobilisten ge- of verleid naar routes die voor het systeem optimaal zijn (file- en ongevallenvrij ten dienste van de economie).

Onze hersenen

‘In de wereld van Big Data worden we gefascineerd door het buitenspel zetten van de mens’, stelt Martin Heijnsbroek eens in fd.weekend. Hij wijst daarbij op metaforen die in de wereld van Big Data of kunstmatige intelligentie worden gebruikt, zoals begrippen als ‘deep learning’ en ‘machine learning’. Hij doelt daarmee op de suggestie dat computers steeds meer als onze hersenen kunnen opereren. Ook haalt hij nog Michael Jordan, professor aan Berkeley University in California, aan die denkt dat deze nieuwe technieken nog niets te maken hebben met hoe onze hersenen werken: “We zitten nog lang niet in het tijdperk dat we ons begrip van de hersenen kunnen gebruiken bij het bouwen van intelligente systemen.”.

Ik zelf denk zelfs dat “ons begrip van de hersenen” nog volop in ontwikkeling is en we eigenlijk steeds achter de feiten aan lopen.

Steeds als we denken iets meer van onze hersenen te begrijpen, komen we er achter dat er nog zo veel meer te ontdekken valt in hoe onze hersenen in elkaar zitten en functioneren. Toch doen we alsof we weten hoe dat allemaal werkt en gaan we er voetstoots vanuit dat wat we aan toepassingen bedenken ook functioneel en effectief is.

Verkeersdomeinen en voertuigfamilies

Hier moest ik aan denken toen ik het verhaal hoorde van een nieuwe kijk op hoe we ons verkeerssysteem in de bebouwde (stedelijke) omgeving moeten inrichten. Het was een ‘top-down’ uitgewerkte uiteenrafeling van de ruimtelijke omgeving en verkeersomgeving die moet leiden naar een veilig verkeersgebeuren lokaal: binnen ‘verkeersdomeinen’ hebben ‘voertuigfamilies’ hun eigen deel van de openbare ruimte. Het systeem van ‘verkeersdomeinen’ bepaalt hoe verkeersdeelnemers (die in een hokje van een ‘voertuigfamilie’ zijn gestopt) hun weg moeten vinden van hun herkomst naar hun bestemming en welke delen van de openbare ruimte ze mogen gebruiken.

Complexiteit is niet te versimpelen tot een algoritme

In de wereld van Big Data hebben we nog lang niet onze hersenen zo doorgrond dat we precies weten hoe de mens denkt, leeft en zich gedraagt (maar niet alleen daar, ook onze kennis over het functioneren van ons brein is nog lang voldoende uitgediept). Dit geldt ook voor hoe we ons verkeerssysteem denken in te kunnen richten om daarmee de verkeersdeelnemers te kunnen “sturen” naar een verkeersveilige, effectieve en functionele verkeersdeelname. In het voorstel van de ‘voertuigfamilies’ is niet de mens het leidend principe, maar het voertuig. Niet het wezen van de verkeersdeelnemer is bepalend voor het verkeerssysteem, maar de eigenschappen van de voertuigen. De mens moet zich maar aanpassen aan het systeem. Dit geldt bijvoorbeeld in het bijzonder voor de voetganger en de fietser, die maar de routes hebben te volgen die het systeem voor hen heeft uitgedacht, of die nu logisch zijn of niet.

Net zoals in de sport maken we van de verkeersdeelnemers ‘stukken’ voor het spel van het systeem. De filosofie van ‘verkeersdomeinen en voertuigfamilies’ lijkt op de visie van Duurzaam Veilig Verkeer, waar ik ook steeds meer de ‘misleiding’ van ga inzien. We denken de wereld om ons heen te kunnen versimpelen, maar dat is te simpel gedacht. De (verkeers)deelnemer reageert niet volgens die versimpelde werkelijkheid van ons. Dat geldt bij Big Data en dat geldt voor Verkeersdomeinen en voertuigfamilies en voor Duurzaam Veilig.



  • Comments(0)